هزینه پنهان انرژی پاک؛ عکس‌های هوایی توم هگن از معادن مواد معدنی

همه ما از بحران اقلیمی و لزوم حفظ محیط زیست آگاهیم. خبرهای مربوط به رکوردهای آب‌وهوایی هر روز را می‌شنویم و خودمان هم تلاش می‌کنیم با بازیافت یا استفاده از حمل‌ونقل عمومی، سهمی در کاهش ردپای کربنی داشته باشیم. اما آیا واقعاً می‌دانیم این تغییر به سمت یک زندگی پایدارتر، چگونه صورت می‌گیرد؟ پشت تصاویر خودروهای برقی، باتری‌های قدرتمند و توربین‌های بادی، زنجیره‌ای طولانی از استخراج مواد معدنی حیاتی وجود دارد که اغلب نادیده گرفته می‌شود.

توم هگن، عکاس برجسته، در پروژه جدید خود با نام عصر مواد معدنی (The Mineral Age)، دوربین را به سمت آسمان و معادنی می‌برد که پایه‌های گذار ما از سوخت‌های فسیلی را تشکیل می‌دهند. این کتاب که حاصل شش سال تحقیق و عکاسی است، روایتی بصری از آنسوی فناوری‌های پاک ارائه می‌دهد؛ روایتی از جایی که نیلیم، کبالت، نیکل و مس از دل زمین بیرون کشیده می‌شوند.

چرا معادن، همزاد نامرای انرژی پاک هستند؟

عشق هگن به این موضوعات زمانی شکل گرفت که او مشغول عکاسی از معادن زغال‌سنگ عظیم آلمان بود. با تعمق بیشتر در موضوع گذار انرژی، به یک حقیقت تلخ پی برد: رها کردن سوخت‌های فسیلی به معنای پایان دادن به استخراج منابع نیست، بلکه ورود به دورانی جدید از وابستگی به مواد معدنی است.

• وابستگی‌های زمین‌سیاستی: بسیاری از این مواد کمیاب در تعداد محدودی کشور متمرکز شده‌اند که این امر نگرانی‌های جدیدی را ایجاد می‌کند.
• ناترازی جغرافیایی: کشورها صنعتی شمال جهان (Global North) مصرف‌کنندگان اصلی این مواد هستند، اما استخراج آن‌ها اغلب در مناطق کم‌توسعه جنوب جهان (Global South) انجام می‌شود.
• هزینه‌های اجتماعی و زیست‌محیطی: در بسیاری از مناطق معدنی، قوانین محیط‌زیستی به سختی اجرا می‌شوند، شرایط کار خطرناک است و حتی نگرانی‌هایی مانند استفاده از کار کودکان نیز وجود دارد.

هگن توضیح می‌دهد که ما اغلب به وعده‌های تکنولوژی‌های پاک تشویق می‌شویم بدون اینکه توجه کافی به منظره‌های متحول‌شده‌ای داشته باشیم که برای ساخت این تکنولوژی‌ها قربانی شده‌اند. به عبارتی، ما بار زیست‌محیطی مصرف خود را به مناطق دورافتاده‌ای منتقل کرده‌ایم تا نتیجه نهایی برایمان در نظر نرود.

نگاهی از بالا؛ هنر عکاسی هوایی در متون صنعتی

تحقیق‌محور بودن فرآیند عکاسی

همه تصاویر این پروژه از ارتفاع‌های بالا گرفته شده‌اند. هگن از پهپادهای سنگین با دوربین‌های میان‌قالب و پرمجزد استفاده می‌کند و زمانی که استفاده از پهپاد ممکن نباشد، از هلیکوپتر یا هواپیماهای کوچک بهره می‌برد. این نگاه هوایی اجازه می‌دهد تا ابعاد غول‌پیکر این صحنه‌های صنعتی نمایان شود.

دسترسی به این مناطق از چالش‌های اصلی پروژه بوده است. بسیاری از سایت‌های معدنی در نقاط بسیار دور، محدود یا پنهان از دید عمومی قرار دارند. برای مثال، در جمهوری دموکراتیک کنگو، هگن بیش از دو سال وقت گذاشت تا تنها بتواند اجازه ورود به چند معدن را دریافت کند.

این کتاب که شامل ۲۴۷ عکاس هوایی است، قصد ارائه پاسخ‌های ساده را ندارد. هدف هگن این است که کنجکاوی را برانگیزد و بحث‌هایی را در مورد «ردپای مادی» آینده‌ای که برایشان می‌سازیم، آغاز کند. به بیان ساده، عصر مواد معدنی روایتی از منظره‌هایی پشت زندگی مدرن ماست؛ منظره‌هایی که برای ساختن آینده، اکنون در حال تغییرند.