تاریخ ۳۵ ساله رِیو با عکس‌های مارک مک‌ناثی: از اسید هاوس تا عصر سوپر کلب‌ها

گفتن اینکه «در دوران جوانیِ من، همه‌چیز بهتر بود» یکی از آن کلیشه‌های خسته‌کننده است که هر نسل جدید آن را تکرار می‌کند. نوجوانان دهه ۶۰ از لندن تابستانی (Swinging London) تعریف می‌کردند، ما دهه ۹۰ را بهترین دوران فرهنگ رقص‌ور می‌دانستیم، و امروزه مین‌نسل‌ها در حال نوستالژی درباره دهه ۲۰۱۰ هستند. اما نمی‌شود انکار کرد که صحنه رِیو (Rave) در دهه ۹۰ حس خاصی داشت؛ حسی که در کتاب جدید In Clubland به بهترین شکل ممکن ترسیم شده است.

مارک مک‌ناثی، عکاس لورپوریلی، با گردآوری بیش از ۵۵۰ تصویر از چهار دهه کلابینگ، روایتی بی‌نقص از تحول فرهنگ رقص در بریتانیا ارائه داده است. این کتاب فقط در سال ۱۹۹۹ متوقف نمی‌شود؛ بلکه روایت را تا عصرهای مدرن ادامه می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه آن فرهنگ زیرزمینی، تکامل یافته و همچنان زنده است.

شاهکارهای چهار دهه؛ از اسید هاوس تا سوپر کلب‌ها

آکسیلاژور «In Clubland: 35 Summers of Love» که در نوامبر ۲۰۲۴ توسط انتشارات مدرن اسکای منتشر شده، ۲۴۰ صفحه از لحظات طلایی موسیقی دیجی می‌شود. جالب اینجاست که همزمان با انتشار این کتاب، آثار مک‌ناثی در نمایشگاه «دهه ۹۰: هنر و مد» در تات بریتنیا به نمایش درآمده است؛ جایی که آثار دیمن هیروست و ویویئن وستوود نیز حضور دارند.

از اعضای باند تا پشت دوربین

مک‌ناثی پیش از تبدیل شدن به مستندساز، خودش بخشی از آن صحنه بود. او در سال ۱۹۸۷ عضو باندی به نام Eat My Dog بود که اولین اجرای آن‌ها در جشنواره Earthbeat در لورپول رخ داد. در همان زمان، اسطوره‌های آینده مثل Stone Roses و Pulp نیز روی آن صحنه بودند. اما مک‌ناثی پس از سه ترانه از چهار ترانه، گیتارش را رها کرد و به سمت دوربین رفت. به گفته خودش، ایستادن پشت دوربین حس بهتری نسبت به اجرا داشت و او ناخواسته مسیر شغلی خود را به سمت عکاسی تغییر داد. بدون آموزش رسمی، او با آلودن مجلاتی مثل The Face و i-D شروع کرد و به سرعت به عکاس رسمی آن‌ها تبدیل شد.

لحظه‌هایی که هیچ‌کس تماشاگر نیست

اولین تجربه بزرگ مک‌ناثی عکاسی در یک جشن شبانه در پارک کوادرانت در بوتل، مرسایساید در سال ۱۹۹۰ بود. این مکان به دلیل یک حفره قانونی در مجوزهای محلی، اولین شب‌بیداری قانونی در بریتانیا محسوب می‌شد و رقصنده‌هایی از سراسر شمال انگلستان را به خود جذب می‌کرد.

• احساس نامرئی بودن: مک‌ناثی در کتاب شرح می‌دهد که چگونه رقصنده‌ها نه به دی‌جی، نه به یکدیگر و نه به او نگاه می‌کردند. این حس غرقگی کامل در موسیقی، جوهره اصلی عکس‌های اوست.
• تنوع لوکیشن‌ها: از بارهای متجاوز تا نیروگاه‌های متروکه، عکس‌های او پرهیاهو، پررنگ و سرشار از شادی خالص و بدون تعصب هستند.

سفری از کِرِم تا یوروویژن

کلاب Cream در لورپول جایگاه ویژه‌ای در این کتاب دارد، جالب اینجاست که مک‌ناثی حتی دوربین خود را به شب افتتاحیه آن در سال ۱۹۹۲ برنداشته بود، زیرا آن را صرفاً یک شب دیگر از هفته می‌دانست. اما چند سال بعد، خیابان دویک هر شنبه شب از وسایط حمل‌ونقل عموماً ترافیک پیدا کرده بود.

داستان با کلاب‌های اسطوره‌ای دیگر ادامه می‌یابد:

• BackIIBasics در لیدز که مک‌ناثی آن را «بزرگترین کلاب تاریخ» می‌نامد (هرچند اذعان می‌کند ممکن است نظرش درباره Voodoo تغییر کند).
• Tresor در برلین که مهد رِیو آلمانی بود.
• Love Parade برلین (۱۹۹۵-۲۰۰۶) با فضای آزاد و رنگارنگ آن.
• دوران اوج بگد آوت! (Bugged Out!) و Club EVOL.

روایت اینجایی پایان نمی‌یابد. کتاب با اشاره به جشنواره Creamfields، شب‌بیداری‌های سولی در ساوثپورت و حتی حضور دی‌جی‌های زن در یوروویژن ۲۰۲۳ لورپول با گروه Girls Don’t Sync به اوج می‌رسد.

دیسکوتک هرگز متوقف نمی‌شود

مک‌ناثی اذعان می‌کند که دوران کلابینگ شبانه او به پایان رسیده است و اکنون عکس‌های همان مکان‌هایی که سال‌ها پیش در آن‌ها رقصید یا اجرا کرد، بر دیوار موزه‌ها آویزان شده است. اما او فلسفی به موضوع نگاه می‌کند: «نسل‌های مختلف هنوز در حال رقصند. صحنه‌هایی که فکر می‌کردیم متعلق به ماست، تکامل یافته‌اند. دنیا ادامه دارد و دیسکوتک برای هیچ‌کس متوقف نمی‌شود.»

این کتاب صرفاً یک مسافرت نوستالژیک نیست؛ بلکه یک ستایش به فرهنگی است که دهه‌هاست ریشه دوانده و هنوز شکوفه داده است. بهترین عکاسی مستند زمانی رخ می‌دهد که دوربین در دست کسی باشد که آن فرهنگ را زندگی کرده، نه بیرونی که از آن فاصله دارد. مک‌ناثی با In Clubland ثابت می‌کند که او خودش، بخشی از همان تاریخ زنده بوده است.